Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun ile Öngörülen Tasfiye, Ödeme ve Sorumluluk Rejimi
İÇİNDEKİLER:
1. Düzenlemenin Kapsamı
27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun (“Kanun”) ile Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“Kurul”) 17 Eylül 2026 tarihli kararı uyarınca tasfiyesine karar verilen fonların tasfiyesine, bu fonlardan hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılmasına, zararın sorumlulardan tahsiline ve elde edilen tutarların fon pay sahiplerine ödenmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.
Bu kapsamda Kanun genel ve sürekli bir fon tasfiye rejimi kurmamakta; yalnızca 17 Eylül 2026 tarihinde Kurul kararıyla tasfiyesine karar verilen ve Kanunun yayımı tarihi olan 27 Ekim 2026 tarihi itibariyle tasfiyesi tamamlanmamış fonlara özgü bir tasfiye rejimini düzenlemektedir.
2. Tasfiye Sürecinin Yürütülmesi ve Fon Pay Sahipliğinin Belirlenmesi
2.1. Tasfiye Süreci
Kanun ile tasfiyeye konu fonların malvarlıklarının, fon pay sahiplerinin ortak menfaatleri gözetilerek mümkün olan en yüksek ekonomik değer üzerinden nakde çevrilmesi amaçlanmaktadır. Bu kapsamda Kanun, fon varlıklarının olağan borsa işlemleri dışında alternatif yöntemlerle satılmasına imkân tanımaktadır.
Borsada oluşan fiyatın ilgili varlığın gerçek değerini yansıtmadığının veya tasfiyeyi geciktireceğinin Kurul tarafından belirlenmesi halinde; geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, özel işlem bildirimi ve geçici farklı fiyat marjı gibi yöntemlerin uygulanmasına karar verilebilecektir. Tasfiye ile görevli kuruluşun talebi üzerine Kurul’un onayıyla borsa dışında satış yapılması da mümkündür. Bu satışlarda Kurul’un yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerinde öngörülen kısıtlamalar uygulanmayacaktır. Ayrıca Kurul, bu yöntemlerle varlıkları satın alan yatırımcıların söz konusu varlıkları belirli bir süre borsada satmalarını veya aynı sonucu doğuracak işlemler gerçekleştirmelerini sınırlandırabilecektir.
Söz konusu düzenlemeler, özellikle likiditesi düşük varlıkların kısa sürede satışa çıkarılmasından veya varlıkları satın alanların borsada yeniden satış yapmasından kaynaklanabilecek fiyat baskısını azaltmayı ve tasfiye gelirlerini artırmayı hedeflemektedir.
Tasfiye sürecinde tahsil edilen tutarlar zorunlu yönetim ve tasfiye giderleri düşüldükten sonra tasfiye malvarlığına dâhil edilirken, tasfiyenin tamamlanmasından sonra tahsil edilen tutarlar mükerrer ödemeye yol açmayacak şekilde geri kazanım hesabına aktarılacaktır. Geri kazanım hesabı, Kanun kapsamında tahsil edilen tutarların izlenmesi amacıyla Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (“TMSF”) nezdinde tutulan özel bir hesaptır.
2.2. Fon Pay Sahipliği ve PBLK Alt Hesabında İzlenen Talimatların Akıbeti
Kanun madde 3/5 uyarınca, tasfiye kapsamında ödeme almaya hak kazanan fon pay sahipleri, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından Merkezi Kayıt Kuruluşu (“MKK”) kayıtlarıyla mutabakat sağlanarak fon ve hesap bazında belirlenecektir. Ayrıca, 17 Eylül 2026 tarihinde veya öncesinde TEFAS’a iletilmesine rağmen fonun temerrüdü veya katılma payı fiyatının açıklanmaması nedeniyle gerçekleştirilemeyen talimatlar kapsamında katılma payları bloke edilen yatırımcılar da fon pay sahibi olarak tasfiye hükümlerine tabi olacaktır. Kurul, 22 Ekim 2026 tarihli Takas Kesinliği ve PBLK Hususlarına İlişkin Basın Duyurusu başlıklı duyurusunda da ilgili kanun hükmüne paralel şekilde katılma paylarına ilişkin satış talimatının TEFAS’a iletilmiş olmasının tek başına takasın tamamlandığı anlamına gelmediğini ve bu yatırımcıların diğer fon pay sahipleriyle aynı tasfiye sürecine tabi olacağını ifade etmiştir. Bu çerçevede, Kurul’un 17 Eylül 2026 tarih ve 2026/61 sayılı bülteninde yayımlanan kararında öngörülen, gerçekleştirilemeyen iade talimatlarına karşılık gelen tutarların fon hesabına borç olarak tahakkuk ettirilerek tasfiye kapsamında elde edilen nakitten öncelikle ödenmesine ilişkin düzenlemenin uygulama imkânı kalmamıştır. Dolayısıyla, katılma payları MKK kayıtlarında PBLK alt hesabında blokeli bulunan yatırımcılar, söz konusu talimatlar nedeniyle öncelikli alacak hakkına sahip olmayacak; diğer fon pay sahipleriyle aynı esaslar çerçevesinde tasfiye ödemelerinden yararlanacaktır.
Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise belirli sermaye piyasası ihlallerine karıştığı tespit edilen kişilerin ödeme hakkı sınırlandırılmıştır. Buna göre, tasfiye kapsamındaki fonlar tarafından veya bu fonlarla birlikte ya da fonların iştirakiyle gerçekleştirilen, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 104, 106 ve 107. maddelerinde düzenlenen fiilleri işlediği veya bu fiilleri gerçekleştirenlerle birlikte hareket ettiği Kurulca tespit edilen kişi ve kurumlara tasfiye malvarlığından veya geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacaktır.
3. Ödeme Tutarlarının Belirlenmesi
Kanun’un 4. maddesi uyarınca, fon malvarlığının nakde çevrilmesi sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin, tasfiye kararından bir önceki gün olan 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla geçerli fon birim pay fiyatı üzerinden toplam tutarı karşılamaya yeterli olmaması halinde, yatırımcılara yapılacak ödemelerde net yatırım tutarı esas alınacaktır. Tasfiye süreci sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakdin, 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla geçerli pay fiyatını karşılamaya yeterli olması durumunda, fon katılımcılarına yapılacak ödemelerde net yatırım tutarı değil, 16 Eylül 2026 tarihi itibarıyla geçerli pay fiyatı esas alınır.
Net yatırım tutarı, yatırımcının fona yaptığı nakit girişleri ile fondan aldığı nakit çıkışlarının, tasfiye tarihine kadar TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması üzerinden günlük bazda güncellenmesi ve nakit çıkışlarının ilk giren ilk çıkar (FIFO) yöntemiyle düşülmesi suretiyle MKK tarafından hesaplanacaktır. Başka bir ifadeyle, yatırımcının farklı tarihlerde fona yatırdığı ve fondan çektiği tutarlar enflasyon etkisi dikkate alınarak tasfiye tarihindeki değerlerine taşınacak ve fondan çekilen tutarlar en eski tarihli yatırımlardan başlanarak mahsup edilecektir.
Net yatırım tutarının yatırımcının fona giriş tarihi ve geçmiş nakit hareketleri esas alınarak hesaplanması nedeniyle, aynı fonda aynı adette katılma payı sahibi olan yatırımcıların net yatırım tutarları ve ödeme tutarları farklı olabilir. Hatta, ilgili fondan net getiri elde eden ve tasfiye kararı anında halen fon yatırımcısı olan katılım payı sahipleri tasfiye süreci sonunda herhangi bir ödeme alamayabilirler.
4. Yatırımcılara Yapılacak Ara Ödemeler
Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Kurul tarafından belirlenen fonlarda, yatırımcılara nihai tasfiye ödemelerinden mahsup edilmek üzere ara ödeme yapılabilecektir. Bu kapsamda, Kurulca belirlenen fonlarda net yatırım tutarı 1.000.000 TL’nin altında olan yatırımcılara net yatırım tutarları kadar, bu tutara eşit veya üzerinde olan yatırımcılara ise en fazla 1.000.000 TL ara ödeme yapılabilecektir. Ara ödemeler, yatırımcının endeksleme uygulanmamış net yatırım tutarını aşamayacaktır.
Para piyasası fonları dışındaki fonlarda ara ödeme tutarı, ayrıca yatırımcının hesabındaki katılma paylarının ödeme hesaplama tarihinden önceki gün sonu itibarıyla belirlenen toplam değeriyle sınırlıdır. Bu değer, tasfiye ile görevli kuruluşlardan temin edilen bilgiler doğrultusunda Takasbank tarafından hesaplanacaktır.
Örnek Ara Ödeme Hesaplaması:
Kurul tarafından ilgili fonda ara ödeme yapılmasına karar verildiği, fonun yeterli dağıtılabilir nakde sahip olduğu ve diğer kanuni sınırlamaların ödemeye engel oluşturmadığı varsayımında, endekslenmemiş net yatırım tutarı 250.000 TL olan bir yatırımcıya 250.000 TL, 750.000 TL olan bir yatırımcıya ise 750.000 TL ara ödeme yapılabilecektir. Buna karşılık, endekslenmemiş net yatırım tutarı 1.500.000 TL veya 3.000.000 TL olan yatırımcılara yapılabilecek ara ödeme, 1.000.000 TL tutarındaki üst sınırı aşamayacaktır.
Bununla birlikte, para piyasası niteliğinde olmayan fonlarda ara ödeme tutarı, yatırımcının hesaplama tarihinden bir önceki gün sonu itibarıyla sahip olduğu katılma paylarının toplam değeriyle de sınırlıdır. Örneğin, yatırımcının endekslenmemiş net yatırım tutarının 1.500.000 TL, katılma paylarının önceki gün sonu itibarıyla toplam değerinin ise 600.000 TL olması halinde, yapılabilecek azami ara ödeme 600.000 TL olacaktır.
Fonun dağıtılabilir nakdinin net yatırım tutarlarının veya ara ödemelerin tamamını karşılamaya yetmemesi halinde Kurul, mümkün olan en fazla sayıda yatırımcının ödemelerden yararlanmasını sağlamak amacıyla net yatırım tutarı en düşük olan yatırımcılardan başlayarak ödeme yapılmasına ve/veya tüm yatırımcılar için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesine karar verebilecektir. Ara ödeme sırasında katılma payları iade edilmeyecek, payların iadesi nihai tasfiye ödemesi aşamasında gerçekleştirilecektir.
5. İsteğe Bağlı İade Hesapları
Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrası, iki ayrı isteğe bağlı iade mekanizması öngörmektedir:
Tasfiye tarihine kadar katılma paylarını fona iade ederek ödeme alan kişiler, elde ettikleri getirinin yatırdıkları tutarın TÜFE ve Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalamasıyla tasfiye tarihine kadar güncellenmiş değerini aşan kısmını Kurulca ilan edilen hesaplara iade edebilecektir.
Tasfiye kapsamındaki fonların portföylerinde bulunan ve Kurulca piyasa bozucu eylem, bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı kapsamında değerlendirilen hisselerden kazanç elde eden kişiler de getirilerinin, ilgili payların elde tutulduğu dönemdeki alım maliyetinin aynı endeksleme yöntemiyle güncellenmiş tutarını aşan kısmını genel hisse iade hesabına aktarabilecektir.
Her iki iade mekanizması da isteğe bağlı olup hesaplama dönemleri, iade tutarlarının belirlenme yöntemi ve diğer uygulama esasları Kurul tarafından belirlenecektir.
İadeler gönüllülük esasına dayanmakta olup iade yapılması tek başına borç ikrarı veya hukuki sorumluluğun kabulü anlamına gelmeyeceği gibi, ilgili kişilerin mevzuattan kaynaklanan hukuki ve cezai sorumluluklarını da ortadan kaldırmayacaktır.
6. Fon Malvarlığından Hukuka Aykırı Şekilde Çıkarılan Değerler ve Sorumluluk Rejimi
Kanun’un 5. maddesi uyarınca, fon malvarlığından mevzuata aykırı olarak veya şeklen mevzuata uygun olsa dahi fonun menfaatine hizmet eden gerçek bir ekonomik amaç bulunmaksızın çıkarılan değerler, fonun zarar veya kaybı olarak kabul edilmektedir. Bu kapsamda, karşılıksız veya muvazaalı kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo ve benzeri işlemler yoluyla ilişkili taraflara, hâkim ortaklara, yöneticilere, bunların kontrolündeki kişilere veya diğer üçüncü kişilere aktarılan para, sermaye piyasası araçları, mallar, haklar ve alacaklar ile bunların yerine geçen veya değerlendirilmesinden elde edilen değerler de düzenleme kapsamındadır.
Sorumluluk bakımından, fonun zarar veya kaybından öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi olan portföy yönetim şirketi sorumludur. Zararın bu şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da tahsil edilemeyeceğinin açıkça anlaşılması halinde, Kurul tarafından sorumluluğu belirlenen gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket ettiği tespit edilenlere de şahsen başvurulabilecektir. İlgili kişilerin görevlerinden ayrılmış olması, görev veya yönetim dönemlerindeki işlem ve kararlardan doğan sorumluluklarını ortadan kaldırmayacaktır.
Tahsil sürecinde, el konulan ve müsadere edilen malvarlığı değerlerine ilişkin özel hükümler dışında kalan durumlarda Kurul, her bir fonun zarar veya kayıp tutarını, sorumlu kişileri ve bunların sorumluluk tutarlarını belirleyerek TMSF’ye bildirecektir.
7. El Konulan ve Müsadere Edilen Malvarlığı Değerlerinin Geri Kazanılması
Kanun’un 6. maddesi uyarınca, tasfiye kapsamındaki fonlarla bağlantılı suçlara ilişkin soruşturmalarda el konulan para ve sermaye piyasası araçları, hukuken mümkün olması halinde ilgili fona veya geri kazanım hesabına iade edilebilecektir. Doğrudan iadesi mümkün olmayan malvarlığı değerleri bakımından ise TMSF kayyım olarak atanabilecek ve bu varlıkları yargılama sonucunu beklemeksizin satarak veya tasfiye ederek elde edilen tutarları geri kazanım hesabında izleyebilecektir.
Yargılama sonucunda müsaderesine karar verilen ve fon malvarlığından çıktığı veya fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerler, Hazineye gelir kaydedilmeksizin ilgili fona, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise geri kazanım hesabına aktarılacaktır.
Geri kazanım hesabındaki tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine yapılacak ödemeler için kullanılabilecek; haciz, ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbire konu edilemeyecektir.
Geri kazanılan tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra TMSF tarafından tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiyenin tamamlanmış olması halinde ise fon pay sahiplerine katılma payı sahipliği oranında dağıtılmak üzere Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (“YTM”) aktarılacaktır. Kanun ayrıca, belirlenen asgari ödeme tutarının altında kalan ödemelerin yatırımcı adına biriktirilmesini ve birden fazla fonla bağlantılı tutarların dağıtım esaslarının Kurul tarafından belirlenmesini öngörmektedir.
8. Değerlendirme ve Sonuç
Kanun, tasfiyesine karar verilen yatırım fonlarının malvarlıklarının nakde çevrilmesi, hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin geri kazanılması, fon zararlarının sorumlulardan tahsili ve elde edilen tutarların yatırımcılara dağıtılması amacıyla özel bir tasfiye ve tahsil mekanizması oluşturmaktadır. Bununla birlikte, yatırımcıların zararlarının tamamının karşılanacağı garanti edilmemektedir. Yapılacak ödemeler, fon varlıklarının nakde çevrilmesinden ve geri kazanım süreçlerinden elde edilecek tutarlarla sınırlı olacaktır.
Yatırımcılar bakımından, tasfiye tamamlanmadan ara ödeme yapılabilmesi, yatırımcıların alacaklarının bir kısmına daha erken erişmesine imkân sağlayacaktır. Ancak 1.000.000 TL tutarındaki ara ödeme üst sınırı bir ödeme garantisi niteliğinde olmayıp fiili ödemeler, fonun dağıtılabilir nakit durumuna ve yatırımcının endekslenmemiş net yatırım tutarına bağlı olacaktır. Ayrıca, nakit yetersizliği halinde, net yatırım tutarının altında ara ödeme yapılması veya hiç ara ödeme yapılamaması da mümkün olabilecektir. Net yatırım tutarının belirlenmesinde, enflasyon etkisinin göz önüne alınması sebebiyle, aynı fonda aynı adette katılım payı bulunan yatırımcıların yatırım tarihleri ve geçmiş nakit hareketlerine bağlı olarak farklı tutarlarda ödeme alması mümkündür.
Tasfiye ve geri kazanım süreçleri neticesinde yatırımcıların elde edecekleri tutarlar yönünden; fon varlıklarının ekonomik değerleri korunarak nakde çevrilmesi ve hukuka aykırı işlemler nedeniyle oluşan zararların sorumlulardan tahsil edilmesi belirleyici olacaktır. Kanun kapsamında yatırımcılara yapılacak ödemelerde kamu kaynakları kullanılmayacak olması, ödemelerin fon malvarlığından ve geri kazanım süreçlerinden sağlanabilecek kaynaklara bağlı olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, TMSF’nin takip ve tahsil süreçlerinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’ndan doğan yetkilerini kullanabilecek olması, zararların sorumlulardan tahsil edilmesi bakımından güçlü bir hukuki araç sunmaktadır.
Sonuç olarak, Kanun’un yatırımcılar bakımından sağlayacağı fiili koruma, öngörülen tasfiye ve tahsil mekanizmalarının ne ölçüde etkin uygulanabileceğine bağlı olacaktır. Özellikle fon varlıklarının hangi bedeller üzerinden nakde çevrileceği ve fon malvarlığından hukuka aykırı şekilde çıkarılan değerlerin ne ölçüde geri kazanılabileceği, yatırımcıların alacaklarının akıbetini belirleyecektir.
İşbu bilgi notu, Türk hukukunun genel prensipleri çerçevesinde ve 27 Ekim 2026 tarihine kadar söz konusu olan gelişmeler ışığında ve konu hakkında genel bir bilgilendirme yapmak amacıyla hazırlanmış olup tanıtım/reklam ve somut olaylar özelinde bir değerlendirme içermemektedir. Bu nedenle, işbu bilgi notunda yer alan bilgiler her durum için özel koşullara bağlı olarak farklılık gösterebilir ve Vardar Şanlı Avukatlık Bürosu bu durumlardan sorumlu tutulamaz.
