Türk Uyruklu Olmayan Gerçek Kişiler Bakımından Uzaktan Kimlik Tespitine İlişkin Esaslar

Türk uyruklu gerçek kişiler ve ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler bakımından uzaktan kimlik tespitine ilişkin usul ve esasları düzenleyen 30 Nisan 2021 tarihli ve 31470 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nde (Sıra No: 19) (“Tebliğ”), Türk uyruklu olmayan gerçek kişiler bakımından herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden bu kişilerin kimlik tespiti yalnızca yüz yüze yöntemlerle gerçekleştirilebilmekteydi.

27 Haziran 2026 tarihli ve 33293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mali Suçları Araştırma Kurulu Genel Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 32) (“Değişiklik Tebliği”) ile Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri olarak kabul edilmesine ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Pasaport ile uzaktan kimlik tespitine imkân tanıyan yeni sürece ilişkin detayları aşağıda bulabilirsiniz.

1. Kimlik Tespiti Süreci

Değişiklik Tebliği uyarınca uzaktan kimlik tespiti yalnızca Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatının (ICAO) 9303 sayılı standardına uygun, yakın alan iletişimi (“NFC”) ve yonga özelliği bulunan pasaportlar ile gerçekleştirilmelidir. Kimlik tespiti yapmakla yükümlü kişi ve kuruluşlar, pasaport üzerinde yer alan bilgiler ile pasaportun yongasında bulunan bilgilerin eşleştiğini NFC aracılığıyla doğrulamalıdır. Bu doğrulama yapılmaksızın kişinin müşteri olarak kabul edilmesi mümkün değildir.

Kimlik tespitinin, personel tarafından görüntülü görüşme yoluyla gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Görüntülü görüşme sırasında kişinin kendisi ile ibraz edilen pasaportta yer alan bilgiler birlikte değerlendirilerek bilgilerinin eşleşip eşleşmediği incelenmelidir. Bununla birlikte, kimlik tespitine ilişkin olarak Tebliğ Madde 4/9’da belirtilen canlılık testi veya yüz karşılaştırması için uygun şartları sağlayan yapay zekâ destekli sistemlerin kullanılması mümkündür.

Kimlik belgeleri için Tebliğ’de öngörülen uzaktan kimlik tespiti kuralları pasaport ile kimlik tespiti sürecinde de uygun düştüğü ölçüde uygulanmalıdır. İlave olarak pasaportun 9303 sayılı standarda uygunluğu ile kimlik tespiti sürecinde elde edilen IP adresi, coğrafi konum gibi bilgiler birlikte değerlendirilmeli; değerlendirme sonucunda şüpheli bir durum tespit edilmesi halinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılmalıdır.

Kişinin kimlik tespiti sırasında beyan ettiği adres bilgisi sonradan teyit edilmelidir. Yerleşim yeri belgesi, son üç ay içinde düzenlenmiş fatura, kamu kurumu belgesi veya ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden gerçekleştirilebilecek adres teyidinin en geç üç ay içinde tamamlanması zorunlu olup teyit gerçekleşmeden ilgili müşterinin para transferi ve nakit çekim işlemi gerçekleştirmesine izin verilmemelidir.

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitine ilişkin olarak tüzel kişiliği temsile yetkili Türk uyruklu olmayan gerçek kişinin kimlik tespiti de yukarıda belirtilen esaslara göre yapılmalıdır.

2. Uyum Rehberinin Oluşturulması

Değişiklik Tebliği ile yükümlüler, müşteri kabulüne başlamadan önce, müşterinin tanınması, risk yönetimi ve kontrol süreçlerine ilişkin usul ve esasları içeren ayrı bir uygulama rehberi hazırlamalıdır. Mali Suçları Araştırma Kurulu (“MASAK”) tarafından uyum programı oluşturmakla yükümlü olan banka, kripto varlık hizmet sağlayıcısı gibi yükümlüler ise söz konusu sürece ilişkin esaslara politika ve prosedürlerinde ayrıca yer vermelidirler.

Yükümlüler tarafından prosedür ve rehberlerde riskli olarak belirlenen ülkelerin vatandaşları, pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemi kullanılarak müşteri olarak kabul edilmemelidirler. Bununla birlikte, bu kişiler bakımından yüz yüze kimlik tespiti yönteminin uygulanması önünde bir engel bulunmamaktadır.

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri kabulüne başlanmasından itibaren bir ay içerisinde, bu kapsamda alınan tedbirler ile hazırlanan prosedür ve rehberler Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı’na (“Başkanlık”) bildirilmelidir.

3. Risk Grubunun Belirlenmesi

Değişiklik Tebliği uyarınca pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılarak müşteri kabul edilen kişiler yüksek risk grubunda değerlendirilmelidir. Bu kapsamda 16 Eylül 2008 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik’te öngörülen tedbirlere ek olarak, müşterinin kimliğinin ayrıca para transferi yoluyla doğrulanması zorunluluğu getirilmiştir.

Bu doğrultuda müşteri, kendi kimlik bilgileriyle uyumlu bir banka hesabından veya banka ya da kredi kartından para transferi gerçekleştirmelidir. Söz konusu transfer ve kontrol işlemi, müşteri hesabından başkaca bir işlem gerçekleştirilmeden önce tamamlanmalıdır.

Yukarıdaki yöntemle onaylanan müşteri hesabına kural olarak yalnızca müşterinin yurt dışında kendi adına açılmış banka hesaplarından para gönderilebilir. Aynı şekilde, bu hesaptan yurt dışına para transferi yapılması halinde, söz konusu tutarlar yalnızca müşterinin kendi adına açılmış banka hesaplarına aktarılabilir. Bununla birlikte Tebliğ Madde 6 uyarınca müşterinin sonradan fiziken kuruma gelmesi ve kimliğinin yüz yüze tespit edilerek imza örneği alınması halinde, ilgili kısıtlamalara uyulmaksızın para transferi gerçekleştirilmesi mümkündür.

4. Sonradan Türk Vatandaşlığının Kazanılması

Pasaportla uzaktan kimlik tespiti yapılarak müşteri olarak kabul edilen kişinin daha sonra Türk vatandaşlığını kazanması veya Türkiye’de kendisi adına vergi mükellefiyetinin oluşması halinde, yükümlü tarafından gerekli bilgi ve belgeler elektronik ortamda temin edilerek müşteri dosyasına eklenmelidir.

5. Başkanlık’a Yapılacak Bildirimler

Prosedür ve rehberlerin Başkanlık’a bildirilmesine ek olarak, pasaportla uzaktan kimlik tespiti yöntemiyle müşteri olarak kabul edilen kişilere ilişkin istatistiki bilgilerin de yükümlüler tarafından Başkanlık’a bildirilmesi zorunlu hale getirilmiştir. Değişiklik Tebliği uyarınca işbu bildirimler, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Başkanlık’a gönderilmelidir.

SONUÇ

Değişiklik Tebliği ile Türk uyruklu olmayan gerçek kişilerin pasaportla uzaktan kimlik tespiti yoluyla müşteri olarak kabul edilmesi mümkün hale gelmiş olmakla birlikte, bu süreç yükümlüler bakımından ek kontrol, doğrulama, risk yönetimi ve bildirim yükümlülükleri doğurmaktadır. Bu nedenle, yükümlülerin müşteri kabul süreçlerine başlamadan önce ilgili politika, prosedür ve uygulama rehberlerini güncellemeleri, teknik ve operasyonel altyapılarını Tebliğ’de öngörülen esaslara uygun hale getirmeleri ve MASAK nezdindeki bildirim yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeleri önem arz etmektedir