2026–2030 Dönemi İçin Güncellenen Yeşil Mutabakat Eylem Planı

Türkiye’nin yeşil dönüşüm sürecine ilişkin önceliklerini belirleyen Yeşil Mutabakat Eylem Planı (2026–2030) (“Plan”), 10 Kasım 2026 tarihli ve 33426 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi doğrultusunda güncellenmiştir. İlk olarak 16 Temmuz 2021 tarihinde duyurulan Plan’ın güncel versiyonu, T.C. Ticaret Bakanlığının internet sitesinde yayımlanmıştır.
Avrupa Birliği’nin (“AB”) Yeşil Mutabakat kapsamında geliştirdiği düzenlemelere uyum amacıyla hazırlanan Plan, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda, sanayi, ticaret, finansman, enerji ve ulaştırma politikalarını kapsayan bütüncül bir yaklaşımla yeşil dönüşümü hızlandırmayı ve sürdürülebilir yatırımları desteklemeyi amaçlamaktadır.
2021 tarihli Plan, 9 ana başlık ve 81 eylemden oluşurken güncellenen Plan, 11 politika alanı, 41 hedef ve 142 eylem içermektedir. Özellikle karbon fiyatlandırması, döngüsel ekonomi, yeşil finansman ve temiz enerji alanlarındaki çalışmalar genişletilmiş; adil geçiş ve toplumsal mutabakat ile eğitimde yeşil dönüşüm ayrı politika alanları olarak düzenlenmiştir.
Plan kapsamında şirketlerin faaliyetlerini, yatırım kararlarını ve mevzuata uyum süreçlerini etkileyebilecek başlıca gelişmeler aşağıda özetlenmektedir.
1. Karbon Fiyatlandırma Politikaları
Güncellenen Plan, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (“TR ETS”) uygulanmasına yönelik hazırlıkların geliştirilmesine, AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na (“SKDM”) uyuma ve ulusal karbon piyasalarının oluşturulmasına odaklanmaktadır. Bu kapsamda öne çıkan çalışmalar şunlardır:
TR ETS’nin Sektörel Etkileri: 2026–2028 döneminde ulusal karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörlerin rekabet gücü, üretim maliyetleri ve dönüşüm süreçleri üzerindeki etkilerinin analiz edilmesi öngörülmektedir. Ayrıca 2027–2030 döneminde karbon kaçağı riski yüksek sektörlerin belirlenmesi ve bu sektörlere ilişkin risk değerlendirmelerinin yapılması hedeflenmektedir. Bu çalışmalar, özellikle emisyon yoğun sektörlerin gelecekteki karbon maliyetlerini ve yatırım ihtiyaçlarını değerlendirmeleri bakımından önem taşımaktadır.
AB SKDM Mevzuatına Uyum: AB SKDM kapsamında emisyon hesaplama, doğrulama ve akreditasyon süreçlerine ilişkin sektörel bilgilendirme faaliyetleri yürütülmesi rehberler hazırlanması planlanmaktadır. Türkiye–AB SKDM Çalışma Grubu aracılığıyla uygulamada karşılaşılan sorunların AB ile paylaşılması ve doğrulanmış emisyon verilerine erişimin güçlendirilmesi de hedefler arasındadır. Ayrıca lisanssız yenilenebilir enerji yatırımlarının dolaylı emisyon hesabında dikkate alınması ve Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti (“YEK-G”) Sistemi'nin SKDM hesaplamalarında kullanılabilmesi öngörülmektedir.
Ulusal Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması: 2027 yılında, TR ETS ile uyumlu bir ulusal SKDM oluşturulmasına yönelik etki değerlendirmelerinin yapılması ve mevzuat altyapısının hazırlanması hedeflenmektedir. 2027–2028 döneminde ise sektörlerin emisyon yoğunluğu ve karbon fiyatlandırmasından kaynaklanan maliyetlerinin analiz edilerek mekanizma kapsamına alınabilecek ürün gruplarının belirlenmesi planlanmaktadır.
Gönüllü Karbon Piyasalarının Geliştirilmesi: 2027 yılına kadar gönüllü karbon piyasalarının hukuki, teknik ve operasyonel altyapısının oluşturulması öngörülmektedir. Ayrıca 2026 yılı itibarıyla karbon kredisi üretimi bakımından yüksek potansiyel taşıyan sektörlerin belirlenmesi, bu sektörlerdeki projelerin finansman imkânlarının değerlendirilmesi ve ulusal karbon kredilendirme sistemine katılımın teşvik edilmesi hedeflenmektedir.
2. Yeşil ve Döngüsel Ekonomi
Bu politika alanında öncelikler arasında sanayinin yeşil dönüşümünün desteklenmesi, AB’nin sürdürülebilir ürün mevzuatına uyum, kaynak verimliliğinin artırılması ve tedarik zincirlerinde çevresel izlenebilirliğin geliştirilmesi yer almaktadır. Şirketlerin üretim, tedarik ve mevzuata uyum süreçleri bakımından öne çıkan çalışmalar şunlardır:
Eko-Tasarım ve Dijital Ürün Pasaportu: AB’nin Sürdürülebilir Ürünler için Eko Tasarım Tüzüğü kapsamında ürünlerin çevresel performansına ilişkin standartlara uyum sağlanması ve Dijital Ürün Pasaportu uygulamalarına yönelik çalışmalar yürütülmesi planlanmaktadır. Bu gelişmeler, özellikle AB pazarına ürün sunan şirketlerin ürün tasarımı, tedarik zinciri izlenebilirliği, çevresel veri yönetimi ve belgelendirme süreçlerini etkileyebilecektir.
Sanayinin Yeşil Dönüşümü: Sürdürülebilir üretim ve tüketim modellerinin geliştirilmesi, Yeşil Organize Sanayi Bölgeleri sertifikasyon sisteminin yaygınlaştırılması ve Endüstriyel Emisyonların Yönetimi mevzuatına uyumun güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Bu çalışmaların sanayi işletmelerinin üretim süreçleri, çevresel yükümlülükleri ve yatırım planlamaları bakımından önem taşıması beklenmektedir
Çevresel Veri Yönetimi ve Tedarik Zinciri Uyumu: Ürünlerin yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerinin değerlendirilmesine yönelik veri altyapısının geliştirilmesi ve AB Ormansızlaşmanın Önlenmesi Tüzüğü kapsamında sektörlerin ihtiyaç duyduğu verilerin temin edilmesi öngörülmektedir. Ayrıca yeşil kamu alımları, sürdürülebilirlik özen yükümlülükleri ve standardizasyon süreçlerinde AB mevzuatına uyumun desteklenmesi hedeflenmektedir.
Kimyasalların Yönetimi: AB’nin Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması (REACH) ile Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması (CLP) mevzuatındaki değişikliklerin takip edilmesi ve uyum çalışmalarının yürütülmesi planlanmaktadır. Bu çalışmalar, özellikle kimyasal madde kullanan veya bu maddeleri içeren ürünlerin üretim ve ticaretini gerçekleştiren şirketlerin ürün güvenliği ve mevzuata uyum süreçlerini etkileyebilecektir.
3. Yeşil Finansman
Bu politika alanında şirketlerin yeşil dönüşüm yatırımları için finansmana erişiminin kolaylaştırılmasını, sürdürülebilir finansman araçlarının çeşitlendirilmesini ve sürdürülebilirlik raporlama altyapısının güçlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda finansal kuruluşlar, yatırımcılar ve yeşil dönüşüm yatırımları planlayan şirketler açısından öne çıkan çalışmalar şunlardır:
Yeşil Dönüşüm Yatırımlarının Finansmanı: Ulusal Yeşil Finans Stratejisi ve Eylem Planı doğrultusunda öncelikli sektörlerin, teknolojilerin ve yatırım alanlarının belirlenmesi hedeflenmektedir. Ayrıca ETS gelirlerinin yeşil dönüşüm yatırımlarında kullanılmasına yönelik politika çerçevesinin geliştirilmesi, enerji verimliliği yatırımlarının desteklenmesi ve mevcut teşvik mekanizmalarının gözden geçirilmesi öngörülmektedir. Bu çalışmalar, şirketlerin yatırım finansmanı planlamaları ile finansal kuruluşların kredi ve yatırım değerlendirme süreçleri bakımından önem taşımaktadır.
Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Mevzuata Uyum: Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları doğrultusunda ulusal taksonomi raporlama sisteminin hayata geçirilmesi ve Sürdürülebilirlik Açıklamaları Raporlama Platformu'nun dijital altyapısının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca AB Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi'ne uyum çalışmalarının yürütülmesi öngörülmektedir. Bu gelişmeler, şirketlerin sürdürülebilirlik verilerini toplama, raporlama ve doğrulama süreçleri ile finansal kuruluşların sürdürülebilirlik risklerini değerlendirmeleri bakımından önem taşımaktadır.
Finansman Kaynaklarının Çeşitlendirilmesi: Uluslararası iklim finansmanı kaynaklarına ve AB fonlarına erişimin kolaylaştırılması, ulusal ve uluslararası katılım esaslı finansman imkânlarının geliştirilmesi hedeflenmektedir. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin yeşil dönüşüm yatırımlarına yönelik finansman seçeneklerinin artırılması ve sürdürülebilirlik kriterlerinin yatırım değerlendirme süreçlerine dâhil edilmesi öngörülmektedir.
4. Temiz, Ekonomik ve Güvenli Enerji Arzı
Plan’ın enerji alanındaki 4 hedefi ve 15 eylemi, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması, enerji verimliliğinin geliştirilmesi, alternatif enerji kaynaklarının yaygınlaştırılması ve enerji sistemlerinde dijitalleşmenin desteklenmesine odaklanmaktadır. Bu kapsamda enerji yatırımcıları ve sanayi işletmeleri açısından öne çıkan çalışmalar şunlardır:
Yenilenebilir Enerji Yatırımları: 2028 yılına kadar rüzgâr enerjisi kurulu gücünün 19.300 MW’a, güneş enerjisi kurulu gücünün ise 33.100 MW’a çıkarılması hedeflenmektedir. Ayrıca 2026–2030 döneminde yüzer güneş enerjisi santrallerinin geliştirilmesi ve hidroelektrik santrallerin hibrit yenilenebilir enerji tesislerine dönüştürülmesine yönelik çalışmalar planlanmaktadır. Bu hedefler, enerji yatırımlarında izin ve lisans süreçleri, proje finansmanı ve enerji alım sözleşmeleri bakımından yeni fırsatlar doğurabilecektir.
Yenilenebilir Elektriğin İzlenebilirliği: 2026–2028 döneminde Yeşil Tarife ve YEK-G uygulamalarının geliştirilmesi ile Kalan Enerji Bakiyesi uygulamasının YEK-G Sistemi’ne entegre edilmesi öngörülmektedir. Bu gelişmeler, özellikle yenilenebilir enerji kullanımına ilişkin çevresel beyanların doğrulanması ve elektrik alım sözleşmelerinde sertifikaların kullanımına ilişkin düzenlemeler bakımından önem taşımaktadır.
Alternatif Enerji Kaynakları: 2026–2030 döneminde Hidrojen Eylem Planı’nın yayımlanması, hidrojen üretimi ve depolanmasına yönelik teknolojilerin geliştirilmesi ve ilgili mevzuat altyapısının oluşturulması hedeflenmektedir. Ayrıca biyometanın doğal gaz piyasasına entegrasyonu için mevzuat çalışmaları yürütülmesi öngörülmektedir. Bu çalışmaların enerji sektöründe yeni yatırım, teknoloji ortaklığı ve tedarik imkânlarını gündeme getirmesi beklenmektedir.
Enerji Verimliliği ve Dijitalleşme: Düşük karbonlu ısıtma ve soğutma sistemlerine yönelik yol haritalarının hazırlanması, ısı pompası kullanım potansiyelinin değerlendirilmesi ve organize sanayi bölgelerinin enerji yönetim kapasitesinin geliştirilmesi planlanmaktadır. Ayrıca ENVER Portalı üzerinden sektörel enerji verimliliği analizlerinin yürütülmesi hedeflenmektedir.
5. Sürdürülebilir Hareketlilik ve Akıllı Ulaşım
Plan, ulaştırma sektöründe karbon emisyonlarının azaltılması, alternatif yakıt altyapısının geliştirilmesi ve sürdürülebilir lojistik uygulamalarının yaygınlaştırılmasını hedeflemektedir. Bu çerçevede 2026 yılında yol haritalarının hazırlanması, 2026–2028 döneminde altyapı ve mevzuat çalışmalarının yürütülmesi, 2030'a kadar ise demiryolu ve alternatif yakıt kapasitesinin geliştirilmesi öngörülmektedir.
Ulaşım Yol Haritaları ve Demiryolu Taşımacılığı: Türkiye'nin Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Yol Haritası ile Çevreye Duyarlı Akıllı Ulaşım Sistemleri Teknoloji Yol Haritası’nın 2026 yılında hazırlanması hedeflenmektedir. Aynı dönemde Orta Koridor ve Samsun–Mersin Koridorlarında intermodal taşımacılığı destekleyecek projelerin belirlenmesi ve elektrikli lokomotif kullanımının artırılması planlanmaktadır.
Elektrikli Araç ve Alternatif Yakıt Altyapısı: 2026–2028 döneminde ağır tonajlı alternatif yakıtlı araçlara yönelik yüksek kapasiteli şarj ve yakıt istasyonlarının planlanması, elektrikli araç şarj altyapısının ihtiyaç analizinin yapılması ve yeni destek çağrılarının açılması öngörülmektedir. Şarj işletmecileri, lojistik şirketleri ve altyapı yatırımcıları bakımından bağlantı kapasitesi, enerji tedariki ve yatırım maliyetlerinin değerlendirilmesi önem kazanacaktır.
Kentsel Hareketlilik: Yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde sürdürülebilir kentsel hareketlilik planlarının yaygınlaştırılması; bisiklet ve benzeri araçlara yönelik altyapı, park ve şarj istasyonlarının geliştirilmesi hedeflenmektedir. Bu kapsamda altyapı yatırımlarının yanı sıra işletme, bakım, yazılım ve ödeme sistemlerine yönelik yeni projelerin gündeme gelmesi mümkündür.
Yeşil Denizcilik ve Lojistik: Denizcilik sektörünün karbonsuzlaştırılmasına yönelik proje kapsamında alternatif yakıtlı gemiler, mevcut gemilerin dönüşümü, liman elektriği altyapısı ve alternatif yakıt istasyonları gibi yatırımlara finansal destek sağlanması öngörülmektedir. Ayrıca Yeşil Lojistik Belgesi sahibi işletmelere yönelik teşviklerin değerlendirilmesi ve 2026–2028 döneminde denizcilikte karbon fiyatlandırmasına ilişkin mevzuat çalışmalarının yürütülmesi hedeflenmektedir.
DEĞERLENDİRME
Plan, Türkiye’nin yeşil dönüşüm sürecinin yalnızca çevresel hedeflerle sınırlı kalmayacağını, önümüzdeki dönemde sanayi, ticaret, finansman ve yatırım politikalarını da şekillendireceğini ortaya koymaktadır. Önceki Plan’dan farklı olarak güncellenen Plan’ın, genel politika hedeflerinin ötesine geçerek karbon fiyatlandırması, çevresel veri yönetimi, sürdürülebilirlik raporlaması ve yeşil finansman alanlarında somut uygulama mekanizmalarının geliştirilmesine odaklandığı görülmektedir. Bu yönüyle Plan, şirketlerin yalnızca mevzuata uyum süreçleri bakımından değil, uzun vadeli yatırım ve rekabet stratejileri açısından da önem taşımaktadır.
Özellikle TR ETS’nin geliştirilmesi ve ulusal SKDM’ye yönelik mevzuat hazırlıkları, karbon emisyonlarının önümüzdeki dönemde şirketler açısından daha belirgin bir maliyet ve rekabet unsuru haline gelebileceğine işaret etmektedir. AB’nin SKDM uygulamalarıyla birlikte değerlendirildiğinde, bu gelişmelerin özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren ve AB pazarına ihracat yapan şirketler üzerindeki etkilerinin daha belirgin olması beklenmektedir. Bu nedenle şirketlerin emisyon verilerinin izlenmesi ve doğrulanması, olası karbon maliyetlerinin hesaplanması ve bu maliyetlerin tedarik ve satış sözleşmelerinde nasıl karşılanacağının değerlendirilmesi konularına öncelik vermeleri önem taşımaktadır.
Diğer taraftan, sürdürülebilir ürün standartları, dijital ürün pasaportu ve sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin çalışmalar, şirketlerin çevresel yükümlülüklerinin kendi faaliyetlerinin ötesine geçerek tedarik zincirlerini de kapsayacak şekilde geliştiğini göstermektedir. Bu çerçevede, özellikle uluslararası ticarette faaliyet gösteren şirketler açısından tedarikçilerden temin edilen çevresel verilerin doğruluğu, ürünlerin izlenebilirliği ve sürdürülebilirlik taahhütlerinin sözleşmesel güvence altına alınması önem kazanacaktır. Yeşil finansman alanındaki gelişmeler ise çevresel performans ve sürdürülebilirlik verilerinin şirketlerin finansmana erişimi ve yatırım projelerinin değerlendirilmesi üzerindeki etkisini artırabilecektir.
Bununla birlikte, Plan’da öngörülen hedeflerin önemli bir kısmının önümüzdeki dönemde yürütülecek mevzuat ve uygulama çalışmalarına ilişkin olduğu dikkate alınmalıdır. Özellikle ulusal SKDM, gönüllü karbon piyasaları ve yeni finansman mekanizmalarının kapsamı ve uygulama esasları, ilgili düzenlemeler ve yürütülecek çalışmalar doğrultusunda netleşecektir. Bu nedenle şirketlerin söz konusu gelişmeleri yakından takip ederek olası etkilerini faaliyet alanları ve yatırım planları çerçevesinde değerlendirmeleri önem taşımaktadır.
Sonuç olarak, Plan’ın şirketler açısından en önemli etkisi, yeşil dönüşümün yalnızca çevre mevzuatına uyum kapsamında değil; kurumsal yönetim, yatırım planlaması, finansman ve ticari sözleşmelerle birlikte ele alınmasını gerektirmesidir. Bu kapsamda, özellikle karbon yoğun sektörlerde faaliyet gösteren veya AB ile yoğun ticari ilişkileri bulunan şirketlerin Plan’da öngörülen düzenlemeleri erken aşamada takip etmeleri, olası maliyet ve uyum risklerini belirlemeleri ve yatırım stratejilerini buna göre şekillendirmeleri, hem hukuki risklerin yönetilmesi hem de uzun vadeli rekabet güçlerinin korunması bakımından önem taşıyacaktır.
İşbu bilgi notu, Türk hukukunun genel prensipleri çerçevesinde ve 10 Kasım 2026 tarihine kadar söz konusu olan gelişmeler ışığında ve konu hakkında genel bir bilgilendirme yapmak amacıyla hazırlanmış olup tanıtım/reklam ve somut olaylar özelinde bir değerlendirme içermemektedir. Bu nedenle, işbu bilgi notunda yer alan bilgiler her durum için özel koşullara bağlı olarak farklılık gösterebilir ve Vardar Şanlı Avukatlık Bürosu bu durumlardan sorumlu tutulamaz.


